BORSA YATIRIMCISI BU DÖNEMDE DİKKATLİ OLMALI!

Yatırımda her dönemin kendine öz­gü bir stratejisi vardır yada olması gerekir düşüncesindeyim. Bazen belirlenen strateji çok açıktır, bazen de muğ­laktır. Tabii bu strateji her yatırımcının kendi risk profiline ve hayata bakış açısına göre de değişir. Öte yandan şunu da gözden kaçırmayalım; bazı insanlar kesinlikle kripto para yada his­se senedi yatırımcısı olamaz, yada olmamalıdır. Örneğin borsa endeksi yada sahip olduğu hisse senedi kaybı eksileri gördüğünde, yada yatırım yaptığı Bitcoin % 5-10 kayıp yaşadığında panikleyen insan­ların, kripto para veya borsada hisse senedi gibi anapara koruması olmayan riskli yatırım araçlarından uzak dur­ması gerekir düşüncesindeyim, nitekim bu durum kendi ruh sağlıkları açısından da elzemdir. Elbette böyle bir şey yaşandığında doğal olarak dö­nem dönem çok yüksek getirilerin yaşandığı kripto para ve hisse senedi piyasalarında o dönem­ki getirilerden mahrum kalmayı da bera­berinde getirecektir. Yani finansal piyasalarda yüksek getiri potansiyeli pe­şinde koşuyorsanız, yüksek riskin bulun­duğunu da çok iyi bilmeniz gerekir. Kısaca yatırımcının kendi psikolojisini tanımak için çaba göstermesi ve yatırım yaptığı enstrümanın risklerini ve özelliklerini iyi bilmesi ön şarttır.

Ayrıca bizim gibi kronik ekonomik sorunları olan ülkelerde stabil bir yatırım ortamı yoktur, sürekli değişken bir ortamda da sabit bir strateji ile para kazanılamaz. Örneğin Türkiye’de yatırım anlamında 2023 yazından beri, yani ekonominin makas değiştirip Bakan Mehmet Şimşek’in dümene geçtiği zamandan beri çok temel bir belirleyici faktör var; faiz! İstikrar programı (!) çerçevesinde ekonomi yönetiminin enf­lasyonla mücadele kapsamında başvurduğu en güçlü iki silahından biri faiz. Diğer silah da dolar ku­runun baskılanarak artış hızının düşük tutulması. 

Aslında yapılmak istenen şey çok basit; “Faizi enf­lasyondan ve dolardaki artıştan büyük tutmak.” Böylelikle vatandaşın dövize yönelmesi engellenip, tüketim de dizginlenerek ve ithalata bağlı ekonomide kur artmadığı için enflasyon düşecek hesabı yapılıyor. Rakamlara baktığımızda da bu politikanın hala geçerli olduğunu görüyoruz. Örneğin son bir yılda dolardaki artış % 22.19, Euro % 40.66, RESMİ enflas­yon % 30.89, vadeli mevduatın bileşik geti­risi ise %50’lerin üstünde, ortalama bir para piyasası fonunun getirisi de %60 civarı. Gördü­ğünüz gibi ekonomi yönetiminin uyguladığı politika sonucunda, TL faiz getirisi açık ara önde.

Faiz gibi bu kadar yüksek kazançlı ve garantili güçlü bir rakip varken borsa ve diğer yatırım araçları doğal olarak zorla­nıyorlar. Çünkü herhangi bir yatırım aracını yukarı taşıyacak sıcak para, doğal olarak faize kayıyor. Ayrıca ekonomi yönetimince yeni likidite yaratılması için gerekli olan kredi genişlemesi de yük­sek faiz nedeniyle yeteri kadar destekle­nmiyor. 

Şimdi de ülke içindeki diğer yatırım araçlarına bakalım; Borsa İstanbul 2026 yılının başından beri artış trendinde olsa bile, BIST100 geçen yıl bırakın getiri sağlamayı, % 5’e yakın para kaybettirmiş. Diğer bir alternatif olan konut fiyatları ise son bir yılda %32,8 yükselmiş. Enflasyo­nun altında bir getiri olsa da kira getirisi­ni de dikkate alırsak konutta durum çokta kötü sayılmaz.

Borsa müdavimlerinin birde şöyle bir argümanları var; “Endekse değil hisseye yatırım yapılmalı”, ama bence bu dönemde bu bir aldatmacadır. Çünkü bu dönem­de, yani borsanın ana nüvesini oluşturan firmaların gerek vergilerle sıkıştırıldığı, gerekse krediye ulaşımın zorlaştırıldığı bir zamanda kazançlarını artırması çok zordur. Ayrıca faizden daha iyi bir getiri elde etmek mümkünken, yatırımcı neden borsada riske girsin, ki şirketler bile nakitlerini faizde değerlendirmeye başlamışken!

Öbür yandan son birkaç haf­tada borsa %15’e yakın getiri sağladı, fakat enflasyon farkını dikkate aldığımız da hala zarardan bahsetmek mümkün. Farkında iseniz günlük paylaşımlarımda böyle dönemlerde borsa getirilerinin sınırlı olacağı, hatta zarar yazabileceğini sürekli söylüyorum, ancak geçmişte belli dönemlerde yüksek kazanç sağlayan borsa yatırımcılardan tepki alıyorum. Sanırım bu arkadaşlar geçmişteki o dönemlerin getirisinin küresel ekopolitik nedenlerini tam olarak bilmiyor veya değerlendiremiyorlar. Bazen de “Endeksi neden dikkate alıyorsun, doğru hisseleri seçenler çok iyi getiriler elde ediyor!” diye savunmalar da var. Bu iddia çok doğru olmasa da, evet ortalama da kazanç sağlayanlar da var, zaten öyle de olur, birileri altında kalacak ki birileri de üstünde olsun! Fakat yukarıda rakamlarla gösterdiğim gibi tablo ortada, borsamız geçen yıl kayıp yaşadı, bu yılın başında kıpırdadı ve gelecek için umutlar var, ama ülke ekonomik durumunu ve küresel gelişmeleri göz önüne aldığımda bence bunlar sınırlı görünümdedir.

Öte yandan malumunuz hisse senedi yatırımı bireysel olarak yapıldığında, kimsenin performansını ölç­memiz mümkün değil. Ama fonlar üzerin­den yapıldığında performansları değerlendirebiliyoruz. Elbette bu fonları yönetenler, Türkiye’nin en iyi hisse senedi analistleri. TEFAS’a açık ve serbest olmayan hisse senedi yoğun fonla­ra baktığımızda 75 adet fonun 35’inin son 1 yılda negatif getiri sağladığını da söylemek zorundayım. Hatta son bir yılda en yüksek getiriyi sağlayan hisse se­nedi yoğun fonun getirisi %28 seviyesin­de. Yani hem enflasyonun, hem de faiz geti­risinin oldukça altında kalan bir getiri sağlamış, kısaca zarar etmiş. Demek istediğim şey şu; yatırımcı küresel ekopolitik durumu gözönüne alarak ülke ekonomisini değerlendirip, büyük resmi doğru okumak zorundadır, diğer türlü zarar eder. Eğer rüzgar karşıdan esiyorsa, kaptan ne kadar mahir olursa ol­sun gemiyi yürütmek kolay değildir; yani ülkemiz, ekonomik sorunlarını aşmadan ve ekonomi yönetimi sizlere yukarıda açıkladığım sıkı para politikasından vazgeçmediği sürece borsamızda para kazanmak, deveye hendek atlatmaktan zordur düşüncesindeyim. Elbette faizler inişe geçtikçe bu durum bir miktar düzelecektir. Ama sanıyorum bunun için en azından ülkenin seçim sürecine girmesini beklememiz gerekecek, ki o durum da, yani seçim ekonomisi belki o dönemde bazılarına fayda sağlayacak, fakat seçim sonrası ülkemiz ne yazık ki tekrar bu dönemde çektiğimiz sıkıntılara dönecektir düşüncesindeyim.