İKTİSADİ OKURYAZARLIĞI DÜŞÜK OLAN İNSANLARIN BAŞTA KENDİLERİNE FAYDASI YOKTUR!

Sizlere bugün iktisadi ve/veya finansal okuryazarlık düzeyinizin artırılması için bazı temel bilgiler vermek istiyorum. İlk önce şunu söylemeliyim; eğer bu zamana kadar başlanmadı ise veya genç arkadaşlar için, ilk defa düzenli bir gelir elde edilmeye başlandığı zaman, kişisel veya hane halkı harcamalarını kontrol etmek için, aylık bütçe yapmak ve gelir ile giderleri sürekli izlemek gerekir, ilk adım bu olmalıdır. Genel olarak gelirin %50'si temel ihtiyaçlara, %30'u kişisel harcamalara, %20'si ise yatırımlara ayrılması finansal özgürlük için oldukça önemlidir.

Yatırıma her ay para aktarmaya başladıktan sonra, küçükte olsa yatırımlarınızla paranızı büyütmeye yönelmelisiniz. Unutmayın her yatırımın riski mutlaka vardır, ama ilk etapta düşük riskli yatırımlara yönelinmelidir. Finansal piyasalara giriş için; daha kolay anlaşılabilen vadeli mevduat, yatırım fonları, tahvil ve bonolar, değerli metaller ve döviz işlemleri ile başlanabilir. Kendinizi geliştirdikten sonra borsa gibi biraz daha riskli alanlara girebilirsiniz, ama bunun için ciddi bir eğitim almanız şarttır, eğer bunu yapmadan sağdan soldan aldığınız yarım yamalak bilgilerle bu alana girerseniz mutlaka kaybedersiniz. Burada önemli olan, başkalarının tiyo veya dedikoduları ile değil, kendi bilgi birikiminiz ve araştırmalarınızın sonucu olarak yatırım yapmaya başlamak olmalıdır. Borsa deyince sadece Borsa İstanbul’u dikkate almayın, küresel borsalarda da yatırım yapmak mümkündür. Kripto para, Forex ve türev işlemlerde (Vadeli opsiyon piyasası) yatırım oldukça risklidir ve çok daha ciddi eğitim gerekir, bunu unutmayın. Ancak şunu da söyleyeyim; sakın ola medyada veya internette (youtube gibi) ücretsiz biçimde yatırım konularında sizleri yönlendirmeye çalışan simsarların mesajlarına itibar ederek eğitildiğinizi düşünmeyin. Ayrıca ülkemizde dolandırıcılık olgusu çok fazladır, lütfen hiç kimseye paranızı kaptırmayın.

Gayrımenkul satın almak gibi adımları atmak için biraz sabırlı olmanızı öneririm, çünkü büyük meblağlı yatırım, sizi uzun süreli borçlanmaya ve/veya gelirinizden bunun taksitlerini ödemeye zorlayacak ve yaşam kalitenizin düşmesine sebep olacaktır. Bu nedenle ciddi bir birikim oluşturmadan bu alana girmek doğru değildir. Ama Bireysel Emeklilik Sistemine (BES) giriş yapıp, % 30 gibi önemli bir devlet katkısından faydalanabilirsiniz. Öte yandan bankalardan aldığınız kredi ve kredi kartı borçlarınızı zamanında ödeyerek, kredi notunuza dikkat etmelisiniz. Çünkü ilerideki büyük ve uzun vadeli yatırımlar (araç ya da konut kredisi gibi) için bu not sizlere gerekli olacaktır.

Gelecekte muhtemel bir iş kaybı ya da kaza, hastalık gibi beklenmedik durumlar için, hane halkının 6 aylık masrafını karşılayacak likit bir acil durum fonunuzun ayrılması oldukça önemlidir, bu size güvence sağlayacaktır.

Öte yandan Kredi Kartı borcunuzu zamanında ve tam olarak ödeme alışkanlığına sahip olmanızı öneririm. Çünkü ülkemiz ekonomisinin istikrarsız seyri, faiz oranlarında zıplamalara neden olacağından, hem sizi bir anda borç batağına sokabilir, hem de bütçenize uygun olmayan ödeme planına sahip kredileri çekmemeniz size büyük bir rahatlama sağlar. Böyle bir alışkanlık tüm hayatınızı etkileyeceği için, işi başından itibaren sıkı tutmak anlamına da gelir.

Gençken veya boş vaktiniz daha çok iken, eğitim seviyenizi yükseltmenizi (yani lisans seviyesinde iseniz yüksek lisans/doktora gibi) öneririm, ayrıca yeni beceriler kazanarak, ana gelirinize ek olarak pasif gelir sağlama yollarını da mutlaka araştırmalısınız, çünkü gelirinizi artırmadan tasarruf yapamazsınız. Örneğin freelance işler, eğitim işleri, e-ticaret vs. gibi alanları düşünülebilirsiniz.

Ülkemizin her dönem en önemli konularından birisi ekonomidir, çünkü maalesef siyasiler istikrarlı bir iktisadi düzen kuramadılar ve kuracak gibi de durmuyorlar. Öte yandan ülkemizdeki sosyal güvenlik sisteminin her geçen gün daha kötüye gitmesi, emeklilik döneminize daha fazla tedbir almanızı gerektiriyor. Bu nedenle eğer finans ve yatırım konularında yeteri kadar bilinç düzeyiniz yoksa, ülkemizde hiç sonlanmayacak enflasyon nedeniyle, gelir ve servetiniz eriyebilir, hatta bir anda elinizdekinden bile olabilir, eğer ek gelir imkanları yaratamazsanız emeklilik döneminiz kabusa dönüşebilir. Özellikle ekonomik kriz ve/veya yüksek enflasyon dönemlerinde bu konu bir adım daha öne çıkmaktadır. Gerek küresel, gerekse ülke içindeki ekonomiyi dikkatli takip etmek ve finansal bilgilerinizi sürekli geliştirmek zorundasınız. Ekonomi alanında yetkin kişilerden temel bilgilerin öğrenilmesi ve finans/yatırım konularında eğitimler alınması, konuyla ilgili değerli kitapların okunması, filmler/belgeseller izlenmesi sizlere önemli katkı sağlayacaktır.

Geç veya erken yaşta kazanılacak finansal okuryazarlık bilinci, ilerleyen yıllardaki mali özgürlüğünüz için çok önemlidir. Unutmayın bilinçli harcama, doğru şekilde borçlanma, tasarruf ve yatırım alışkanlıkları kazanma geleceğe yapılan en önemli yatırımdır.