KRİPTO PARA NEDİR?

Dünyaya 2009 yılında ilk çıkan kripto para birimi Bitcoin başta olmak üzere kripto paralar, başlangıçta 1 USD’dan piyasaya çıkması nedeniyle şu andaki fiyatları ile kıyaslandığında korkunç seviyede kar’lılık sağladıkları için son zamanların en çok yatırım yapılan araçlarından birisi haline gelmişlerdir. 

Bitcoin dışındakilere altcoin denir. Dünyada 22.000’den fazla farklı isimde kripto para vardır ve kripto paraların piyasa değeri 2 Trilyon USD’ı aşmıştır. Kripto para (varlık) işlemlerini güvenceye almak için internet üzerinde blockchain sistemi ile kriptografi yani şifreleme kullanılır. Kripto paralar aslında nakite alternatif bir değişim aracı olarak tasarlanmış dijital ve sanal varlıklardır, bir nevi dijital/alternatif/sanal dövizdir. 

En çok kullanılan kripto para birimleri; Bitcoin, Ethereum, Binance Coin, Tether, Cardano, Solana, XRP, Polkadot, SHIBA INU, Dogecoin, USD Coin’dir. Bunların en önemli özelliği; sahipliğinin kriptografik tekniklerle sadece sahibince ispat edilebilmesidir, yani para sadece sahibinin emriyle el değiştirebilir. Taklit edilemez, kırılması imkansız şifrelerle korunur, keyfi uygulamalarla yada kazayla değerini düşürme ihtimali çok azdır.

Merkezi bankacılık sisteminin aksine merkeziyetsizdir, veri tabanı olarak kullanılan ve son derece güvenli olan Blockchain teknolojisi üzerinde yaratılan kripto paralar aslında birer akıllı kontrattırlar. Fiilen cebimizde bulunan TL ve USD gibi itibari paralar da ülkelerin Hazine güvencesi belgelerine göre basıldığından, onlarda birer reel kontratlardır. İkisi arasındaki en önemli fark, itibari para devletlerin güvencesinde olup, yasa ve yönetmeliklerle güvence altına alınmıştır. 

Geleneksel finans kurumları, bankalar ve devletler bu piyasayı kendilerine tehdit olarak algılamaktadırlar. Örneğin ücretsiz havale yapabilme ve anında çok ciddi miktarda kimseye hesap vermeden işlem yapabilme kapasitesi, gelecekte bankaların ve devletin iktisadi kurumlarının yok olmasına sebep olabilecektir. Devletler kripto para finansal işlemlerini kontrol edemediği ve kripto paralar için bir güvence veremediği için, dünyada bu konuda yaygın bir yasal düzenleme yoktur. Ancak kullanım alanları ve kullanıcı sayısı arttıkça yasal düzenlemelerle güvence altına alınacağına dair işaretler çoğalmaktadır. 

Bu konuda gelişmiş ülkeler bazında İngiltere'nin çok ciddi girişimleri olduğunu biliyoruz, ayrıca El Salvador, Paraguay, Arjantin, Uruguay ve Orta Afrika Cumhuriyeti pazar ve teknolojik üstünlüğü başka ülkelere kaptırmamak için Bitcoin ve diğer kripto para birimlerinin kullanımı yasal hale getirmiştir. Avrupa ülkeleri arasında da İsviçre, Lüksemburg ve Malta, Bitcoin'i yasal olarak kabul etmektedir. ABD, Çin, Rusya, Hindistan gibi bir çok ülke de devlet kontrolünde kullanımı için regülasyonlar tesis etme çalışmalarına başlamışlardır.

Bir bankada yapılan tüm finansal işlemleri Blockchain uygulaması üzerinden, kripto para birimi ile de yapmak mümkündür. Küresel firmaların pek çoğu, kendi aralarında yaptıkları (Business to Business, B2B) ticari alışverişleri kripto paralar ile ödemeye başladılar bile. Bu ödeme sistemi ile hem banka masrafları ve komisyonlarından hem de vakitten tasarruf etmektedirler.

Yakın bir gelecekte, itibari paraların kullanıldığı her yerde kripto paranın da kullanılabileceği aşikardır. Dünyanın pek çok ülkesinde Dijital Varlık Bankaları kuruldu, bu bankalar sadece alışverişlere aracılık etmiyor, aynı zamanda kişi ve kurumların her türlü dijital varlıklarını depolayıp, dünyanın her yerinden ulaşılmasını sağlıyorlar. Bu bankalardan World Bit Bank, Visa, Mastercard gibi kredi kartlarını da sisteme dahil ederek, kripto paraların günlük alışverişlerde de kullanılabilmesinin önünü açmaktadır.

Günümüzde dolaşımda olan Bitcoin miktarı 20 milyonu aşmıştır, 21 milyona ulaştığında yeni bir Bitcoin olmayacaktır. Bugün için 1 Bitcoin'in yaklaşık değerinin 66 bin USD olduğu düşünülürse dolaşımdaki Bitcoin miktarı 1 trilyon 300 milyar dolar civarıdır. Diğer Kripto paraları da eklersek dolaşımdaki para miktarı 2 trilyon doları aşmaktadır.

Kripto para Bitcoin'den ibaret değildir; eğer ciddi biçimde ilgileniyorsanız altcoin, token, NFT gibi kripto para çeşitlerini ve kullanım alanlarını da öğrenmelisiniz. Daha sonra kripto para satın alma yollarını araştırabilirsiniz. Nitekim satın alma ve satma işlemlerinin de değişik yolları vardır. Dünyada şu anda 200’e yakın aktif kripto para borsası bulunuyor. En yaygın olanı, aracı platformlardır. Bu platformların güvenilirliğini araştırmadan sakın kripto para satın almayın diye sizi uyarayım. Ülkemizde bu alanda çok fazla dolandırıcı websitesi var, aman dikkat edin, ülkemizdeki Çitftlik Bank ismiyle bilinen Thodex soygunu hala hafızalarımızdan silinmedi, ayrıca hemen her gün gazete sayfalarına “Yurdum insanından 50 bin kişi yine dolandırıldı” haberlerini lütfen dikkate alın. Bunlarda yetmez, gelişmiş ülkelerin platformları konusunda da dikkatli olmanızı öneririm. Öncelikle bu sitelerin hack'lenmeye karışı sigorta yapıp yapmadığını öğrenin. 2022 yılında dünyanın en büyük kripto para platformu FTX’in battığı ve sahibinin paraları alıp kaçtığı da aklınızda bulunsun.

İkinci aşamada soğuk cüzdan çeşitlerini öğrenmelisiniz. Şahsen ben fiziksel elektronik cüzdanları öneririm. Bunlara hacker'ların girmesi imkansızdır. Size soğuk cüzdan ve kripto para şifresini (Platformdaki hesabınıza girmek için verilen şifre değil) vermeyen hiç bir platforma güvenmeyin lütfen, ki bu şekilde bir platforma para yatırdığınızda güvenli bir kripto parayı satın aldığınızı sanmayın. Kripto para şifrenizi ise mümkünse eşinizle bile paylaşmayın, ama en güvenilir yerde saklayın.

Kripto para satın alımını ilk aşamada ciddi bir miktar ayırarak yatırım amaçlı yapmamanızı öneririm. Sürekli iniş çıkış seyri izleyen ve riskli yatırım grubundaki kripto paraları başlangıçta sadece alışverişte kullanacağınız kadar alabilir ve işlemleri böylelikle kolayca öğrenebilirsiniz. 

Unutmayın yatırım amaçlı alacaksanız, borsa trader’ları gibi günün büyük bir kısmını ekran başında geçirmeniz gerekir. Zira kripto para piyasaları çok kırılgan ve çok ani büyük düşüş ve çıkışlar yaşanabiliyor. Ayrıca bu işten para kazananlar artık "bot" adı verilen yapay zeka robotlarını kullanıyorlar, trader’lar gibi al-sat ile kısa vadede para kazanmanız inanın çok zordur.

Bazı dostlar kripto paraları USD ve Euro gibi diğer itibari paralarla kıyaslamaya çalışıyor, hatta onları tahtından edeceği gibi yorumlar yapıyor, bu yanlıştır, çünkü kripto paralar dünya rezerv parası USD’ye endekslidir, bu nedenle tek başına asla hayatta kalamazlar.

Makalemi sonlandırırken şu konuya da dikkatinizi çekmek isterim; kripto para piyasasında tecrübe edinmenizin gelecekte işinize ve kariyerinize çok faydası olacaktır düşüncesindeyim. Zira gelecekte finansal işlemlerin büyük bir kısmının kripto paralarla yapılacağına inanıyorum.