KÜÇÜK VE BİREYSEL TASARRUF SAHİPLERİ NASIL YATIRIM YAPMALIDIR?

Öncelikle şunu ifade edeyim, sizler gibi küçük ve orta düzey tasarruf sahipleri için iyi kurgulanmış bir yatırım portföyü, antif­ragil olmalıdır. Yani bir çırpıda dağılıp/yok olup sahibini zor duruma sokmamalıdır. Bu durum dikkate alınarak yapılan yatırımlar; farklı varlık sınıfları, sektörler, coğrafi bölgeler arasında kurulan çeşitlilik; ya­tırımcının sistemi stres altında çökmek yerine güçlenmeye ha­zır hale getirir. Örneğin bir krizde düşen borsa hisselerine karşı değer kazanan altın ya da döviz yatırımcısını dengede tutar. Mesela gıda ve enerji gibi defansif sek­törlerin, teknoloji gibi döngüsel alanlara karşı koruyucu etkisi vardır.

Özetle tek bir yatırım aracına veya sektöre bağlı portföyler kırılgandır. Bu nedenle dikkatle ve bilimsel yöntemlerle ele alınmış paçal yada sepet dediğimiz yöntem uygulanmalıdır.

Bunun uygulanmaması, yatırımınızı yıkıcı et­kilere açık hale getirir. Örneğin ülkemizde son yıllarda sıkça yaşadığımız ani bir faiz şoku, bölgesel bir çatışma/savaş, bir gecede aniden yapılan bir regülasyon değişikliği ya da büyük çaplı şirket iflasları, bu tip kırılgan portföyleri silip süpürebilir.

Finansal portföyünüz şu kriterleri mutlaka dikkate almalıdır. 
Bir miktar nakit rezervi sürekli elde bulundurmak. 
Kısa vadeli ve uzun vadeli varlıkları harmanlamak. 
Riskli varlıkların yanında getirisi bilinen sağlam varlıkları da bulundur­mak. Coğrafi olarak farklı varlık gruplarını portföye dahil etmek, örneğin sadece Türk borsasını değil, küresel borsaları da dikkate almak, unutmayın dünya artık küçük bir köy halini almış, her finansal aracı kurum, dünyanın her noktasına bir tuşla ulaşabilmektedir. 
Para birimleri olarak tek bir para birimine bağlı olmamak.

Gençler için ise; bir ucunda güvenli ve öngörülebi­lir enstrümanlar, diğer ucunda yüksek riskli, ama sınırlı zarara açık yatırım seçenekleri yer alabilir. Orta riskten kaçınılmalıdır, ya çok gü­venli ya da kontrollü risk alınırsa asla üzücü bir sonuçla karşılaşılmaz düşüncesindeyim.

Unutmayın yatırımcı alanında kalıcı olanlar, değişime direnen­ler değil, değişime uyum sağla­yanlardır. Kırılgan olmayacak biçimde yatırım portföyü oluşturanlar, zama­nın testinden mutlaka geçer. Doğada mil­yonlarca yıl varlığını sürdüren varlıklar ve/veya sistemler gibi, iyi kurgulanmış bir yatırım portföyü de uzun va­deli şoklara karşı dayanır ve gelişir.

Portföyünüz doğa gibi çeşit­lilik barındırıyorsa, yalnızca ayakta kalmaz; sarsıntılardan güçlenerek de çıkar. Sadece kriz­leri atlatmak değil, onlardan yeni bir şeyler öğ­renip yeniden yapılandırma imkanı doğar; yani çeşitlilik, zamanla sizinle mütte­fik olur.

Sizlere hatırlatacağım önemli bir hususta yatırımınızın, ekonomisi ve demokrasisi iyi olan gelişmiş ülkelere yapılmış olmasıdır, bu riskinizi azaltır. Çünkü ekonomisi iyi olmayan bir ülkede, hem üretim, hem de katma değer yetersizdir, yani ortada paylaşacak fazla bir gelir yoktur; demokrasisi zayıf ülkelerde ise corruption (yolsuzluk/çürüme) fazladır. Dolayısıyla kazançlar düşük olduğu gibi, mevcudu elde bulundurmak için bile riskler çok yüksektir, yani bu ülkelerde kazanç için gözünüzü dört açmak ve çok yüksek performans sergilemeniz gerekir, nerdeyse günün 24 saati ekranlardan gözünüzü ayıramayabilir, kazancınızın ani bir kararla iç edildiği ile de karşılaşabilirsiniz. Halbuki gelişmiş ülkelerde bu tür sorunlar yoktur, yatırımcı güveni oluşmuş, corruption kontrol altına alınmıştır.

Son olarak şunu da bildirmek isterim. Finans piyasası, bu işi profesyonelce yürüten büyük balıkların spekülasyonları ve yapmaya muktedir oldukları manipülasyonları ile yürütülür. Yani piyasaya sürülen haberlerin nerdeyse % 90’ı yatırımcıyı yönlendirmek içindir ve yanıltıcıdır. Bu konunun bilinmesi ve her söylenene itibar edilmemesi, finansal okuryazarlık seviyesinin bilimsel yöntemlerle geliştirilmesi gerekir.

Sonuç olarak şunu da hiç unutmayın; bugünün küresel ekonomisinde sadece akıl ve bilimsel yöntemlere başvurup yatı­rım yaparak başarılı sonuçlar alınamayabilir; başka şeylere de ihtiyaç vardır; yatırımınız doğaya, kırılganlığa, ya­pısal dengeye dair kişisel sezgilere de da­yanmak zorundadır. Çünkü sermaye de hayatın kendisi gibidir; şoklara değil, uyuma göre kur­gulanırsa uzun süreli yaşar.