PARA KAZANMAK ARTIK KOLAYLAŞTI, AMA SANIRIM BİZLER İÇİN DEĞİL! 

Bugün günümüz dünyasında para kazanmanın artık çok kolaylaştığını, ancak bunun küçük tasarruf sahipleri için değil, yüksek bilim ve teknoloji ile uğraşan küresel finansal şirketleri için geçerli olduğu aşikardır. Bu konuda ilk çıkışı 1980’lerde James Simons isimli ABD’li matematikçi yaptı. Dünyanın en iyi teknik üniversitesi olan MIT’nin matematik bölümünden mezun olduktan sonra, yine Ivy Leage’deki Berkeley’de doktorasını tamamlayan bilim adamı Simons, 1978 tarihine kadar MIT ve Harvard’da Prof. unvanı ile dersler verdi ve son olarak Stony Brooks Üniversitesi’nde matematik bölüm başkanı olarak bilim dünyasına katkılarda bulundu, modern fiziğe önemli etkileri olan geometrik teorinin temellerini attı.

Daha sonra akademi dünyasından ayrılarak, çevresindeki genious matematikçileri ve fizikçileri (quant’lar) toplayıp finans dünyasında bir ilk’e girişti. Bu üstün zekalı insanlarla birlikte topladığı tüm finansal verileri, geliştirdiği algoritmalar ile birlikte bilgisayarlara yükledi ve makine öğrenmesi tekniği ile yatırım oyununu temelden değiştirip, piyasaların şifresini çözerek, dünyanın en büyük fon yöneticisi oldu ve kantitatif yatırım tekniğini icat ederek çok büyük paralar kazandı ve yatırımcılarına kazandırdı. 

Bilgisayar temelli matematiksel modeller geliştirip, topladıkları pek çok verinin içinden rastgele olanları eleyerek, piyasaların nasıl hareket edeceğini öngörebilen programlara odaklanan kurdukları şirket çok başarılı oldu. 1970’lerde üniversitelerde hocalık yaparak geçimini zar zor sağlayan Simons, 2019'da 21,6 milyar dolarlık servetiyle ABD'nin en zengin dolar milyarderleri arasına girdi. Aynı zamanda 2006'da Financial Times tarafından "Dünya'nın en zeki milyarderi" seçildi.

Simons’un tek cümleyle başarısı şöyle özetlenebilir; elde ettiği verilerle düşünüp fikir üreterek ve yaratıcılığı kullanarak bir sinyal bulup, şansa dayanan stratejiler yerine, bilgisayarlara yüklenmiş her türlü ilgili veriyi, üstün zekalı matematikçilerce makine öğrenmesine dayalı tasarlanmış algoritmaların yarattığı formüllerle, milyonlarca farklı olasılığı test edip, hatayı nerdeyse sıfıra minimize etmek.

Yıllar içinde gelişen teknoloji sonucu, bugün neredeyse her türden bilgi dijitalleşmiş ve devasa veri dizileri halinde erişime sunulmuş vaziyette, yatırımcıların bir zamanlar ancak rüyalarında görebilecekleri veriler, artık herkese açık. Kurumsal yatırımcılar şimdi dünyanın dört yanındaki veri sağlayıcı sensörlerden ve uydulardan elde edilen anlık görüntüler de dahil olmak üzere, akla gelebilecek hemen her şeyi içeren alternatif verilerin peşinde. Yaratıcı yatırımcılar, üst düzey yöneticilerin konferans görüşmelerindeki ses tonunu, parekende mağazaların park alanındaki trafiği, otomobil sigortası başvuru kayıtlarını ve sosyal medyadaki etkili isimlerin tavsiyelerini her yönüyle inceleyerek, para kazandıracak algoritmaları ve korelasyonları dikkate alarak korkunç düzeyde para kazanıyorlar.

Kantitatif yatırımcılar tarım üretimine ilişkin rakamları beklemek yerine, tarım ekipmanlarının satışlarını veya tarım hasadının uydu görüntülerini inceliyorlar. Kargo konteynırlarının konşimentoları global değişimler hakkında fikir verebiliyor. Sistemli yatırım yapan profesyonel ve kurumsal fon yöneticisi trade’lar, müşterilerin bir mağazanın hangi bölümünde, hatta hangi rafında durup ürün incelediği bilgisine, elimizdeki akıllı cep telefonlarının ürettiği verilerden artık rahatlıkla ulaşabiliyorlar. Amazon’un müşteri yorumlarına bakıp, yeni bir ürünün ne kadar çok satılıp tutulduğunu görebiliyorlar. Yeni bir ilacın onaylanma olasılığını öngörmek için ABD Gıda ve İlaç Dairesinde görev yapan kurul üyelerinin veya diğer yetkililerin geçmişlerini analiz eden algoritmalar geliştirilmekte.

Finansal piyasalar ve yatırım araçlarının her biri, artık bizler gibi çoğunluğun bildiğinden veya mantık yolu ile ulaşabileceğinden çok daha fazla faktör ve değişkenden etkilenmekte. Küçük yada büyük tasarruf sahibi olup, aldığı bir takım finansal eğitimlerle ve/veya yıllara sarih edindiği tecrübelerle kendine trader sıfatını yakıştıran bireysel yatırımcılar, en temel verilere ve güçlere odaklanma eğilimindeler, oysa dikkate alınması gereken yüzlerce faktör var ve muhtemelen bu faktörler henüz bütün yönleri ile bilinmiyor. Dolayısıyla yüzlerce profesyonel bilim adamı ve finanscı istihdam eden kurumsal fon yönetimleri, varlık yönetim şirketleri bunları matematiksel algoritmalarla doğru tahmin ediyorlar. Kantitatif yatırım sistemi, işte bu önemli veri ve güçleri, ayrıca hisse senedi fiyatlarını ve diğer yatırım araçlarını etkileyen, ama dikkat edilmeyen matematiksel ilişkileri herkesten daha iyi biliyor ve bu nedenle de çok para kazanıyor. 

Sonuçta Jim Simons’un Medallion Fonu, 1988-2018 tarihleri arasında 30 yıllık dilimde diğer fon yönetimleri gibi hiç bir yıl zarar yazmadı, bazı yıllar % 100’ün üzerinde kazanç elde etti ve yıllık ortalama % 39.1 oranla en yüksek getiriyi elde etti. Aynı dönemde klasik yöntemleri kullanan dünyaca meşhur George Soros’un fonu % 32, Warren Buffett’ın fonu ise % 20.5 getiri elde edebildi.

Gelişmeler bununla da sınırlı değil, son dönemde de, dünyanın en büyük yatırım yönetimi şirketi Blackrock'un yarattığı bir robot olan Aladdin, bilim adamları tarafından üretildi ve şimdi dünya ekonomisinde 21 trilyon dolarlık varlık yönetiyor. Nitekim Wall Street'teki hemen tüm bankalar ve yatırım fonları ile gelişmiş dünyanın önemli bankaları, hatta merkez bankaları artık Aladdin'e bağımlı halde. Bu robot, yaklaşık 6000 bilgisayardan oluşan bir ağdan teşkil edilmiş. Robot, bilgisayarlara yüklenmiş tüm küresel ekonomik verileri, borsa fiyatlarını ve çok sayıda başka ekonomik faktörü analiz ederek nereye yatırım yapılması gerektiğine işaret ediyor. Örneğin, portföyleri değerlendirirken ani siyasi değişiklikler, hava koşulları veya olası felaketler de hesaba katılıyor ve dünyadaki bütün akıllı cihazlar, kullanıcıların haberi olmadan cihazını casus cihaza dönüştürüp verilerin bu sisteme akmasını sağlıyor. 

Aslında Aladdin’in kuruluş amacı, dünyanın en büyük varlık yönetim şirketi olan BlackRock'ın, bireysel yatırımları değerlendirmek için kullandığı analiz sistemini tesis etmektir. Yani risk yönetimine yardımcı olmaktır, ama Simons’ın sisteminden farkı, onun gibi otomatik alım-satım işlemi yapmaz, sadece yön gösterir. Ancak BlackRock sistemi tüm finans dünyasının kullanımına açmış ve buradan büyük bir gelir elde etmektedir.

Şu bir gerçek; artık finansal piyasalarda gerek algoritmik, gerek yapay zeka sistemleri, hissi davranarak hata yapmaya oldukça müsait insanları geride bırakarak, tüm varlıkları kontrol etme yolunda ilerliyor. Yeri gelmişken size bilimsel psikolojik bir veriyi de paylaşayım; insanlar kazandıkları zaman değil, kaybettikleri zaman daha hatalı kararlar veriyorlar, çünkü kaybetmeye müsait değiller ve bu dönemde duygusallaşıp çok hata yapıyorlar. İşte bu sistemler, yatırımcıların insani hatalarından da istifade ederek para kazanıyorlar. 

Aladdin'in etkisi gün geçtikçe artıyor ve gelecekte tüm küresel finansal sistemi ele geçirebilir. Bu robot, finans dünyasında bir devrim yarattı ve şirketlerin geleceğini belirliyor. Aladdin sistemi, her gün çeyrek milyon ticaret yaparak devasa veri de topluyor. Bu veriler, elbette yatırım kararlarında kritik öneme sahip. 

Şirketin CEO’su olan ve son 10 yılın en başarılı işadamı seçilen Larry Fink'in kurduğu BlackRock, Aladdin sayesinde dünyanın en büyük gölge bankası haline geldi. Fink, 1986'daki hatalı işlemler sonrasında Aladdin adında süper akıllı bir robot geliştirmeyi başardı ve bu robot sayesinde, piyasalardaki riskleri ve fırsatları insanlardan daha iyi analiz etme yeteneğine sahip oldu.

Aladdin, ilk 10 yıl boyunca global tahvil piyasasına dair her türlü veriyi topladı ve analiz etti. Bu süreç, robotun piyasa hareketlerini daha iyi anlamasını sağladı. Larry Fink, Aladdin'ın gelişimiyle birlikte BlackRock'ı halka da açtı ve bu süreçte şirket hızla büyüyerek trilyon dolarlık bir değere ulaştı.

Öte yandan 2008 dünya finansal krizinde Aladdin, hangi varlıkların kurtarılması gerektiğine karar vererek önemli bir rol de oynadı. Bu durum, Aladdin'a olan güveni artırdı ve global merkez bankaları tarafından da kullanılmaya başlandı. Aladdin ve BlackRock, finansal piyasalarda büyük bir etkiye sahip oldu ve robot ticaretini başlatarak insan müdahalesini azalttı. Bu değişim, elbette finansal sistemde önemli bir dönüşümü beraberinde getirdi.

Aladdin'in 2013 yılına kadar 11 trilyon dolara ulaşan varlıkları, piyasalardaki etkisini artırdı ve robotik ticaretin yükselişine zemin hazırladı. 2020'deki pandemi sürecinde Aladdin, ABD hükümetine 4 trilyon dolarlık yeni basılan paranın yönlendirilmesinde kritik bir rol oynadı.

Sonuç olarak Aladdin, bir yapay zeka robotu, Wall Street'teki varlıkları kontrol etme yeteneğiyle büyük bir etki yaratıyor. Bu durum, piyasalarda rekabeti zorlaştırarak, küçük bireysel yatırımcıların endişelerini artırıyor, onların artık eskisi gibi para kazanmasına imkan vermiyor. Ayrıca Başkan Biden yönetimi, BlackRock yöneticilerini önemli ekonomik pozisyonlara atadı. Bu durum, BlackRock'un hükümetteki gücünü de artırdı. Aladdin'in kontrol ettiği varlık miktarı her yıl trilyonlarca dolar artıyor. Bu durum, Wall Street'in gizli silahının her şeyi sahiplenme ihtimalini gündeme getiriyor.

Netice olarak artık bu bilimsel sistemlerle para kazanmak çok kolay, öte yandan kazanılan bu paranın büyük çoğunluğu, bizler gibi bu işlerin farkında olmayıp kara kucak yöntemlerle çok para kazanmaya çalışan ülkelerin ve insanların parası! Yani algoritmik ve/veya yapay zeka sistemleri, hata payını minimize ederek, devasa finansal kuruluşların boşluktaki parayı gerek insan hatalarından, gerekse spekülatif hareketlerle toplamasına imkan sağladığı gibi, eğer gerekli tedbirler alınmazsa gelecekte küresel finans sisteminde tekel olma ihtimalleri de oldukça mümkün. Ayrıca her geçen gün insan hatasını ortadan kaldırarak daha fazla kazanç sağlayacak Aladdin benzeri küçük çaplı yapay zeka sistemleri de her yerde çoğalıyor, elbette Aladdin’e yetişemezler. Ancak şu bir gerçek ki; insan yapısı ile para kazanmak artık tarihe karışıyor ve küçük tasarruf sahiplerinin, kurumsal ve profesyonel büyük yatırımcıların yanında, para kazanma şansları gün geçtikçe nihayetleniyor!