Ramazan Sözlüğü ; “ Hatim ve Hatim ile Teravih “

Ramazan Sözlüğü ; “ Hatim ve Hatim ile Teravih “

7 Ramazan 1447 / 25 Şubat 2026

 Hatim

Hatm ve hıtâm sözlükte “örtmek, mühürlemek, bir şeyi tamamlayıp sonuna ulaşmak” gibi mânalara gelir. Kur’ân-ı Kerîm’i başından sonuna kadar yüzünden veya ezbere okuyarak bitirmeye denilmiştir.

Kur’an’ın, okunup anlaşılması ve gereğince hareket edilmesi amacıyla indirildiği şüphesizdir.   Hz. Peygamber, Kur’an okuyup onunla amel edenlerin gıpta edilecek kimseler olduğunu, okunan Kur’an’ın her harfine karşılık on sevap verileceğini, okuyanlar için Kur’an’ın dünyada huzur kaynağı, âhirette de şefaatçi olacağını bildirmiştir (Buhârî, “Feżâʾilü’l-Ḳurʾân”, 17, 20;  ). Allah kelâmı olan Kur’ân-ı Kerîm’in müslümanlar nezdindeki büyük değeri ve onun okunmasıyla ilgili emir ve teşvikler sebebiyledir ki ashâb-ı kirâm ve onları takip eden nesiller Kur’an okumayı, onunla meşgul olmayı daima ön planda tutmuşlardır.

Ramazan günlerinde oruçlu halimizle yapacağımız güzelliklerden birisi de Kur'an-ı Kerim tilaveti veya dinlemektir. Esas olan Kur'an-ı Kerimim metnini okumakla beraber meal, tefsir ve anlamına yönelik çalışmalarda da bulunmaktır. Son yıllarda ramazan aylarında okunan cüzlerin muhtevası hakkında bilgi vermek için güzel çalışmalar yapılmıştır. Yani hem tilavet hem de anlama yönelik çalışmaları birlikte yürütmek daha güzel olur. Bir ramazan ayı boyunca herkes için tüm meali okuma imkânı olmayabilir. Ama her yıl ramazan mektebinde belli surelerin meal ve anlamı üzerinde bir çalışma yapılabilir.  

İster ferdi olarak isterse bir cami ikliminde bir hatim proğramına dahil olmak ramazan mektebinde yapabileceğimiz bir güzelliktir. Her okuyan bilir ki daha önce okumamıza rağmen bazı ayetler bizi daha çok etkiler. Bu belki de içinde bulunduğumuz zaman diliminde daha fazla ihtiyaç duyduğumuz konu başlıklarıdır. Dilimizin Kur'an-ı Kerim zikri ile meşgul olması esasında sadece ramazan ayına mahsus olmamalı. Belki ramazan harici günlerde her gün bir cüz Kur'an-ı Kerim okuma veya dinleme imkanı olmayabilir. Ama en azından bir sayfa veya daha fazla okuma ve anlama pratiği yapmak için ramazan günleri esasında çok önemli zaman dilimidir. Diğer güzel alışkanlıklar gibi ramazan ayında da bu alışkanlığı yani tilavet ve dinleme alışkanlığını kazanmaya gayret gösterelim.

 

Hatim ile Teravih

Ramazan ayını nafile ibadetlerle zenginleştirmek her Müslümanın ortak gayesidir. Bunun en güzel yollarından birisi de teravih namazıdır. Ülkemizde hafızlık geleneğine bağlı olarak ramazan aylarında hafızların ezbere Kur'an-ı Kerim tilaveti yanında bazı camilerde hatimle teravih geleneği de vardır. Hatta bazı camilerimizde de hatimle sabah namazı da kılınmaktadır. Yani bir sabah namazında kıyamda bir cüz Kur'an-ı Kerim okunmaktadır.

Teravih namazında ise kıyamda her rekâtta bir sayfa Kur'an-ı Kerim tilaveti vardır. Genel olarak uygulama yirmi rekâtta cüz tamamlanmış olur. Bu uygulamanın birkaç güzel tarafı vardır. Öncelikle hafızlığı kuvvetli olan bir hocamız ramazan ayı boyunca teravih namazında kıyamda Kur'an-ı Kerimi baştan sona okumuş olur. Bazen de yeni yetişen öğrencilerin hafızlığını pekiştirmek için de değerlendirilir. Yani hem namaz hem de Kur'an-ı Kerim tilaveti yerine getirilmiş olur. Diğer taraftan namaz içinde kıyamda Kur’an tilavetinin hikmeti olan biz ancak Kur'an-ı Kerim ile ayakta kalabiliriz düşüncesini yeniden yaşamış oluruz.

Ramazan gecelerini ihya açısından ve vakti müsait olanlar için ayrı bir manevi sofradır. En azından ramazan ayı boyunca bir akşam hatimle teravih namazı programına katılmaya çalışalım.