Ramazan Sözlüğü: “ İnfak “

Ramazan Sözlüğü: “ İnfak “

21 Ramazan 1447 / 11 Mart 2026

Allah’ın hoşnutluğunu kazanma niyetiyle harcamada bulunmaktır.

Sözlükte “tükenmek, tamamlanmak, son bulmak” mânasındaki nefk kökünden türetilen infâk “bitirmek, yok etmek; yoksul düşmek” gibi anlamlara gelirse de daha çok “para veya malı elden çıkarmak” mânasında kullanılmaktadır.

Dinî-ahlâkî bir terim olarak genellikle “Allah’ın hoşnutluğunu elde etme amacıyla kişinin kendi servetinden harcama yapması, muhtaçlara aynî ve nakdî yardımda bulunması” demektir. Bu bakımdan infak, farz olan zekâtı ve gönüllü olarak yapılan her çeşit hayrı içermektedir.

Elmalılı Hamdi Yazır ise infakı maddi ve manevi olarak şu şekilde tanımlamaktadır:

Maddi olarak infak, zekat ve diğer sadakalar ve armağanlar, yardımlar ve vakıf gibi fukaraya ve sair iyilik ve hayırlar için mal sarf etmek gibi bütün mail ibadetleri kapsamaktadır ki Kur'an'da  "Sana neyi infak edeceklerini sorarlar. De ki: Hayır olarak infak edeceğiniz, anne-babaya, yakınlara, yetimlere, yoksullara ve yolda kalmışadır. Hayır olarak her ne yaparsanız, Allah onu kuşkusuz bilir" (Bakara,2/215) gibi ayetlerle ayrıntılı şekilde ele alınmaktadır.

Manevi olarak ise infak, ihtiyaç sahiplerine makamdan, ilimden, nasihatten, yol göstermeden nefse hizmetten_ izzet, ikram ve ağırlamadan, kalp iradesinden hatta saygı-sevgi ve selamdan yapılan her hangi bir hayrı da kapsamaktadır.

Mülk, Hakka ait olduğuna göre infak, kişinin kendisine ait bir şeyden vazgeçmesi değildir. Evet, infak bir tür vazgeçmeyi, terki, vermeyi içerir. Fakat bütün bunlar, sahip olunan şeyi bir başkasına temlik etmek anlamına gelmez. Tam tersine, infak, kişinin kendisinde bulunduğunda da başkasında bulunduğunda da mülkün sahibinin aynı olduğunu idrak etmek demektir.

Dolayısıyla infakta ne temlik ne de temellük söz konusudur. Çünkü dolaşımda olan mülkün Allah’a nispeti aynı kaldığı hâlde kullara nispetinde değişiklik olmaktadır. Bu bağlamda infak hem bir sükûn hem de bir hareket hâlidir.

İnfak edilen her ne ise Hakka nispetle daima sükûn hâlinde, mahluka nispetle hareket hâlindedir. Bu sebeple “infak”, tavşanın yuvasını değiştirmesi anlamına gelen “ne-fa-ka” kökünden türetilmiştir.

Kur’an’da aynı kökten “münafık” kelimesi de türetilmiştir. Bir kimsenin sürekli taraf değiştirmesi, hangi grubun içindeyse o gruba mensup gibi davranması ama kendinde nasılsa öyle, yani inkâr hâlinde kalması durumu münafık kelimesiyle anlatılmıştır. Bu, kelimenin Kur’an’daki olumsuz kullanımıdır.

Sonuç itibariyle, yapılan bu tanımlamalardan hareketle infakı şu şekilde tanımlayabiliriz: İnfak, Allah' a itaat ve ibadet amacıyla ve genel olarak iyilik niyetiyle yapılan, kişinin kendisine, ailesine, akrabalarına, eşine dostuna ve ihtiyaç sahiplerine kısacası İslama ve Müslümanlara, hatta bütün insanlığa faydası olan, mal, mülk, para, makam, ilim, nasihat yol gösterme, nefse hizmet, izzet, ikram ve ağırlama, kalp iradesi, hatta saygı-sevgi ve selam gibi maddi-manevi her türlü hayrı, yardımı, harcamayı ve davranışı içine alan; gerek zorunlu infak (ailenin geçimi, zekat, fıtır sadakası, kefaretler, kurban ve nezir), gerekse gönüllü infak (sadaka, yoksulu doyurma, yedirme, vakıf) gibi ibadet ve davranışları içine alan dini ve ahlaki bir davranış biçimidir.

İNFAK İLE İLGİLİ DİKKAT ETMEMİZ GEREKEN HUSUSLAR

Müslümanı infaka sevk eden şey: Allah rızasıdır.

İnfak etmemiz emrediliyor : “ Ey iman edenler! Hiçbir alış verişin, hiçbir dostluğun ve hiçbir şefaatin olmadığı kıyamet günü gelmeden önce, size rızık olarak verdiklerimizden Allah yolunda harcayın. İnkar edenler ise zalimlerin ta kendileridir.  “ ( Bakara, 2/253)

İnfak ihtiyaçtan fazlasından olmalı : “ …..  Yine sana Allah yolunda ne harcayacaklarını soruyorlar. De ki: "İhtiyaçtan arta kalanı." Allah size âyetleri böyle açıklıyor ki düşünesiniz.  “  (Bakara, 2/219 )

İnfaka yakınlardan başlanılmalı : “Sana Allah yolunda ne harcayacaklarını soruyorlar. De ki: "Hayır olarak ne harcarsanız o, ana-baba, akraba, yetimler, fakirler ve yolda kalmışlar içindir. Hayır olarak ne yaparsanız, gerçekten Allah onu hakkıyla bilir." “  (Bakara, 2/215 )

İnfakta orta yol : “ Onlar, harcadıklarında ne israf ne de cimrilik edenlerdir. Onların harcamaları, bu ikisi arası dengeli bir harcamadır. “  ( Furkan,25/67)

İnfakta ihlas esastır : “ Allah yolunda her ne harcar veya her ne adarsanız, şüphesiz Allah onu bilir. Zulmedenlerin yardımcıları yoktur. “ (Bakara, 2/270 )

İnfak / yapılan iyilik başa kakılmamalı : “  Mallarını Allah yolunda harcayan, sonra da harcadıklarının peşinden (bunları) başa kakmayan ve gönül incitmeyenlerin, Rab'leri katında mükafatları vardır. Onlar için korku yoktur. Onlar üzülmeyeceklerdir de.  “ (Bakara, 2/262 )

Güç durumlarda infak : “ Size ne oluyor da, Allah yolunda harcama yapmıyorsunuz? Halbuki göklerin ve yerin mirası Allah'ındır. İçinizden, fetihten (Mekke fethinden) önce harcayanlar ve savaşanlar, (diğerleri ile) bir değildir. Onların derecesi, sonradan harcayan ve savaşanlardan daha yüksektir. Bununla beraber Allah hepsine de en güzel olanı (cenneti) vadetmiştir. Allah bütün yaptıklarınızdan hakkıyla haberdardır.  “ ( Hadid,57/10)

Gizli ve açık infak : “ Onlar, Rablerinin rızasına ermek için sabreden, namazı dosdoğru kılan, kendilerine verdiğimiz rızıklardan gizli olarak ve açıktan Allah için harcayan ve kötülüğü iyilikle ortadan kaldıranlardır. İşte bunlar için dünya yurdunun iyi sonucu vardır. “ ( Ra’d,13/22)

İnfak malı eksiltmez : “  Mallarını Allah yolunda harcayanların durumu, yedi başak bitiren ve her başakta yüz tane bulunan bir tohum gibidir. Allah dilediğine kat kat verir. Allah lütfu geniş olandır, hakkıyla bilendir.  “ (Bakara, 2/262 )

Büyük ecir müjdesi : “Allah'a ve Resülüne iman edin ve sizi üzerinde tasarrufa yetkili kıldığı maldan, (Allah yolunda) harcayın. İçinizden iman edip de (Allah yolunda) harcayanlar var ya; onlar için büyük bir mükafat vardır  “ ( Hadid, 57/7)

İnfak eden kendisi için yapar : “ Onları hidayete erdirmek sana ait değildir. Fakat Allah, dilediğini hidayete erdirir. Hayır olarak ne harcarsanız, kendiniz içindir. Zaten siz ancak Allah'ın rızasını kazanmak için harcarsınız. Hayır olarak her ne harcarsanız -hiç hakkınız yenmeden- karşılığı size tastamam ödenir. “ (Bakara, 2/262 )

Sevdiğinden infak etmek : “  Ey iman edenler! Kazandıklarınızın iyilerinden ve yerden sizin için çıkardıklarımızdan Allah yolunda harcayın. Kendinizin göz yummadan alıcısı olmayacağınız bayağı şeyleri vermeye kalkışmayın ve bilin ki Allah, her bakımdan zengindir, övülmeye layıktır.  “  (Bakara, 2/267 )

İhtiyaç sahiplerini bulmak : “ (Sadakalar) kendilerini Allah yoluna adayan, yeryüzünde dolaşmaya güç yetiremeyen fakirler içindir. İffetlerinden dolayı (dilenmedikleri için), bilmeyen onları zengin sanır. Sen onları yüzlerinden tanırsın. İnsanlardan arsızca (bir şey) istemezler. Siz hayır olarak ne verirseniz, şüphesiz Allah onu bilir. “ (Bakara, 2/273)

UYARI: 1 İnfak etmeyenlerin durumu:

“ Ey iman edenler! Hahamlardan ve rahiplerden birçoğu, insanların mallarını haksız yollarla yiyorlar ve Allah'ın yolundan alıkoyuyorlar. Altın ve gümüşü biriktirip gizleyerek onları Allah yolunda harcamayanları elem dolu bir azapla müjdele.  “ (Tevbe,9/34)   “  O gün bunlar cehennem ateşinde kızdırılacak da onların alınları, böğürleri ve sırtları bunlarla dağlanacak ve, "İşte bu, kendiniz için biriktirip sakladığınız şeylerdir. Haydi tadın bakalım biriktirip sakladıklarınızı"! denilecek. “ ( Tevbe,9/35)

UYARI: 2 İmkanı olduğu halde infak etmeyenlerin ahiretteki hali :

“ Ey iman edenler! Mallarınız ve evlatlarınız sizi, Allah'ı zikretmekten alıkoymasın. Her kim bunu yaparsa, işte onlar ziyana uğrayanların ta kendileridir.“ (Münafıkun, 63 /9) ;

“Herhangi birinize ölüm gelip de, "Ey Rabbim! Beni yakın bir zamana kadar geciktirsen de sadaka verip iyilerden olsam!" demeden önce, size rızık olarak verdiğimiz şeylerden Allah yolunda harcayın.” (Münafıkun, 63 /10);  

“ Allah, eceli geldiğinde hiçbir kimseyi asla ertelemez. Allah bütün yaptıklarınızdan haberdardır.” (Münafıkun, 63 /11)