Sosyal Medya Kullanımında Duruş ve Dijital Ahlak

Sosyal Medya Kullanımında

Duruş ve Dijital Ahlak

Hayata Bütün Bakmak

Bize verilen ömür emanettir. Ömürle beraber sahip olduğumuz ne var ise bütün nimetler hepsi bize emanettir. Bedenimiz, sağlığımız, malımız, ailemiz ve diğerleri emanettir.

Her nimetin hesabı olacaktır. Şöyle buyrulmaktadır:

ثُمَّ لَتُسْـَٔلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعٖيمِ

“Nihayet o gün nimetlerden elbette sorguya çekileceksiniz.” (Tekasür,102/8)

Biz yaşadığımız her anı değerlendirirken temel bazı konuları ihmal edemeyiz.  İman etmek hayatın bütünün kuşatan bir sorumluluk öğretir. Kişi âkil-bâliğ olduğu andan itibarene söz ve davranışlarından sorumludur. Genç, yaşlı, zengin veya fakir gibi gerekçelerle kendisi için özel zaman veya alan yoktur. Özellikle helal-haram dengesinde kendi keyfine göre davranamaz. Hayatın tamamında bazı temel konular vardır. Şöyle ki;

1. Allah’ın emirleri / farzlar ihmal edilemez: Kur'an-ı Kerimin açık emri olan namaz, oruç, zekât ve hac gibi sorumluluklar kadın-erkek şartları tutan her Müslüman için görevdir.
2. Haramlardan uzak durmak: haramlar Allah’ın biz kulları için çizdiği sınırdır. Hiç kimsenin hatırına bu sınır ihlal edilemez. Veya haramlar kişini yaşına veya dünyalık konumuna göre farklılık göstermez. Mesela alkol, normal zamanda haram olduğu gibi düğünde de haramdır.
3. Nafaka: Nefsimiz, ailemiz ve bakmakla yükümlü olduklarımızın nafakası için çalışmak bizim görevimizdir.
4. Sıla-ı rahim: Başta anne-baba olmak üzere akraba, dost, komşu ve arkadaşlara karşı görevlerimizi yapmak da bizim sorumlu olduğumuz konudur. Bayram gibi özel zamanlarda daha dikkatli olmalıyız. Bayramlar aileden, akrabalardan ve komşulardan kaçma (!) günleri değildir. Son zamanlarda bayramlarda bir yerlere kaçmak ifadesi kullanılmaya başladı.
5. Kalan zamanımızda meşru şekilde değerlendirmek: insan yaratılışı gereği nasıl çalışmaya, yeme-içmeye ihtiyacı var ise dinlenmeye de ihtiyacı vardır. Aile fertleri ile veya dostları ile birlikte zaman geçirme veya seyahat etme ihtiyacı vardır. Bu konuda temel husus: helal ve haram dengesine dikkat etmektir.

Sosyal Medya

Her zamanın kendine göre imkânları ve kolaylıkları vardır. Günümüzde haberleşmeden ticarete ve bilgi edinmeye varıncaya kadar birçok alanda internet ve buna bağlı sosyal medya imkânı vardır. Her imkân ve nimet gibi iyi değerlendirilmez ise bize ciddi sorumluluklar ve yük getiren bir alandır.

Özellikle salgın döneminde birçok konu sosyal medya üzerinden yürütüldü. Hala bu imkânı değerlendiren kurum ve kişiler var. Toplantılar, ilmi çalışmalar ve eğitim konusu internet ve sosyal medya üzerinden yürütüldü.

Sosyal medya konusu son zamanlarda “bağımlılık” gibi ciddi bir problemi de beraberinde getirdi. Yine kontrol imkânı çok zor olduğu için her yaştan insanımızı ciddi bir şekilde etki altına aldı. Uzun süre ekran bağımlılığı beraberinde kitap okuma gibi sorumluluklardan uzaklaştırdı. İnsanlar özel hayatların ait görüntüleri rahat paylaşır oldu. Diğer taraftan müstear isimlerle açılan hesaplar üzerinden yalan, iftira, hakaret ve benzeri olumsuzluklar da beraberinde geldi.

Ahlak Ve Dijital Ahlak

Ahlak, Müslüman kişinin ve toplumun duruşudur. Ahlak, yaşanılan bir olaydır. Teoride veya sözlü olarak çok şeyler söylenir ve yazılır, yazılmıştır. Ama asıl olan ahlaki değerlerin pratiğe dökülmesidir.

Ahlak, dinin veya dindarlığın görünen yüzüdür. Kişinin ve toplumun ortaya koyduğu davranışlar ahlaki duruşunu gösterir. Özellikle kimse yok iken, yalnız iken veya mecbur olmadığı halde kişinin bir davranışı seçmesi ahlaki duruşunu ortaya koyar.

Kişinin namaz kılması veya oruç tutması önemli ve elbette güzeldir. Ama bununla beraber evli ise eşine ve çocuklarına nasıl davranıyor? Alış-veriş yaparken tutumu nasıl? Komşuluk hukukuna dikkat ediyor mu? Trafikte araba kullanırken diğer araç sahiplerine ve yayalara nasıl davranıyor?

Yolda bulduğu bir para veya eşyayı sahibine ulaştırmak için gayret göstermek ahlakı duruşu gösterir. Bir olayda şahitlik ederken gördüğü ve bildiği konuyu olduğu gibi anlatması ahlaki duruştur. Esasında ahlaki duruşu tercih etmek öncelikle kişinin kendisine olan saygısıdır.

Sosyal medyada yazdığımız yazı veya paylaştığımız resimlerden de şüphesiz ki sorumluyuz.

Bu itibarla;

Sosyal medya ile meşgul olurken geçirdiğimiz zamandan sorumluyuz.

Paylaştığımız yazı veya resimler bir Müslüman için genel ahlak kurallarına uymuyor ise sorumluyuz.

Bir başka kişi veya kişiler hakkında yalan bir bilgi, iftira veya hakaret içeren bir paylaşımda bulunur isek sorumluyuz.

Dindarlık gayreti ile bile olsa sağlam kaynaklara dayanmayan bilgileri paylaşmaktan dolayı sorumluyuz.

Rastgele fetva paylaşmak doğru değildir. Fetva kişiye özeldir. Elbette namazın farz olduğu veya şarap içmenin haram olduğunu her Müslüman bilir. Daha özel konularda paylaşımda bulunurken dikkatli olmak gerekir.

İbadetler konusunda, teşvik etmek adına fazilet bahsi açılarak sağlam kaynaklara dayanmayan paylaşımlarda bulunmak sorumluluk getirir.

Sonuç

Sosyal medyanın da bir ahlakı vardır. Çünkü biz ne yaparsak yapalım bilen ve gören Rabbimiz var. Ayrıca bir kötülüğe sebep olmak bizim için sorumluluk ve vebaldir. Elbette iyiliğe sebep olmanın da bize faydası vardır. Başkalarının yayınladığı ve mahiyetini bilmediğimiz bilgileri paylaşmak sorumluluktan kurtarmaz. Bir anlık tebessüm etmek adına İslam ahlakına uymayan ses, görüntü ve bilgi paylaşımı da sorumluluktur, ahirette hesabı var. Hem kendimiz hem de aile fertlerine bu konuda ciddi rehberlik etmeliyiz.